Бул долбоор 2013-жылдан 2017-жылга чейин ишке ашырылып, Германиянын Экономикалык кызматташтык жана өнүктүрүү боюнча федералдык министрлиги (BMZ) жана NABU-Kyrgyzstan тарабынан колдоого алынган.
Долбоор Казакстан менен Кыргызстандагы жапайы жаратылыш үчүн, анын ичинде ак илбирстер үчүн төрт өзгөчө корголуучу аймакты камтыган.
Долбоордун эксперттери өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарын башкарууну, алардын иш-аракеттеринин илимий компонентин, экотуризмди өнүктүрүүдөгү кыйынчылыктарды жана коомчулуктун биологиялык ар түрдүүлүктү сактоого катышуу мүмкүнчүлүктөрүн изилдөөгө активдүү катышышты.
Биологиялык ар түрдүүлүктү мониторингдөө системасы корголуучу аймактарды башкаруу системасындагы негизги куралдардын бири болгондуктан, парктын кызматкерлери үчүн ак илбирсти мониторингдөө үчүн камера тузактарын орнотуу боюнча окутуу семинарлары долбоордун максаттарына жетүүдөгү маанилүү кадам болуп калды.
Долбоордун акыркы семинары 2016-жылдын 23-декабрында Damas мейманканасында өттү.
Үч жылдык иштин жыйынтыктары коомчулукка сунушталды:
— Чоң-Кемин мамлекеттик жаратылыш коругун башкаруу планы, жайыттарды башкаруу боюнча сунуштар жана Чоң-Кемин мамлекеттик жаратылыш коругундагы өсүмдүктөрдү, канаттууларды жана сүт эмүүчүлөрдү мониторингдөө,
— ошондой эле Түндүк Тянь-Шандын чек ара аркылуу өтүүчү аймагында биологиялык ар түрдүүлүктү сактоо боюнча көптөгөн кызыктуу фактылар.
Түндүк Тянь-Шань Кетмен (анын бир бөлүгү Кытайда), Зайли Алатауунан, Күнгөй Алатауунан жана Кыргыз кырка тоолорунан турат. Түндүк Тянь-Шань тоолору миңден ашык өсүмдүк түрлөрүнүн, анын ичинде көптөгөн дарылык, азык-түлүк жана тоют өсүмдүктөрүнүн мекени.
50дөн ашык өсүмдүк түрлөрү сейрек кездешет деп эсептелет: өрүк, Мушкетовдун тармал тумшуктуу алмасы, Сиверстин алмасы, Недзвецкийдин алмасы, Колпаковскийдин жана Островскийдин жоогазындары ж.б.
Түндүк Тянь-Шандын фаунасы да ар түрдүү: Кызыл китепке киргизилгендерди кошо алганда 170тен ашык канаттуулардын түрлөрү: бүркүт, сакалчан жырткыч, кумай, кара лейлек, ибисбил, көк куш, үкү ж.б.;
Кызыл китепке киргизилгендерди кошо алганда 50дөн ашык сүт эмүүчүлөрдүн түрлөрү: Тянь-Шандын күрөң аюусу, таш суусар, ак илбирс, манул, түркстан сүлөөсүнү, марал жана индиялык кирпи.
