“Германиянын табиятты коргоо союзу (NABU)” Кыргыз Республикасындагы филиалы (мындан ары – NABU Кыргызстан) өлкөдө негизги ишмердүүлүгүн 2010-жылдан баштап үзгүлтүксүз улантып келатат. Уюм жаратылышты изилдөө, мыйзамсыз аңчылыкка каршы күрөшүү, экологиялык билим берүү жана жапайы жаныбарларды кайра калыбына келтирүү иштери менен алектенет.
Негизи анын Кыргызстандагы жаратылышты коргоо ишмердиги филиал ачылганга чейин эле башталган. Уюм 1994-жылдан тартып Кыргызстандын жаратылышын сактоо боюнча иштерге катышып, Ысык-Көл биосфералык аймагын түзүү боюнча демилгелерди колдогон. 1998-жылы “Ысык-Көл” биосфералык аймагы түзүлүп, андан кийинки жылдары экотуризм жана жаратылышты коргоо багытындагы иштерди өнүктүргөн.
Уюмдун маанилүү багыттарынын бири – илбирсти жана башка сейрек кездешүүчү жапайы жаныбарларды коргоо болуп саналат. 1999-жылы “Илбирс” долбоору башталып, 2000-жылы браконьерлерден жарадар болгон илбирс конфискацияланып, дарылануу үчүн Германияга жеткирилген. Ушул сыяктуу учурлар жапайы жаныбарларды дарылоо жана кайра жаратылышка кайтаруу үчүн атайын реабилитациялык борбор түзүүгө негиз болгон.
NABU Кыргызстанда жапайы жаратылышты илимий изилдөөгө да өзгөчө көңүл бурат. Мониторинг бөлүмү илбирс баш болгон жапайы жаныбарлардын таралышын, жашоо чөйрөсүн жана абалын изилдеп, илимий байкоолорду жүргүзөт. Фототузактар жана башка заманбап ыкмалар аркылуу топтолгон маалыматтар жаныбарлардын популяциясын баалоого жана аларды коргоо чараларын пландаштырууга жардам берет.
Мыйзамсыз аңчылыкка каршы күрөшүү максатында уюмдун “Барс” жана “Барс-2” антибраконьердик топтору түзүлгөн. Алар мамлекеттик органдар жана жергиликтүү бийлик өкүлдөрү менен биргеликте рейддерди өткөрүп, мыйзамсыз аңчылык фактыларын аныктоого жана жапайы жаныбарларды мыйзамсыз кармоого бөгөт коюуга көмөктөшөт. Куткарылган жаныбарлардын айрымдары кийин реабилитациялык борбордо дарыланып, кайра жаратылышка кое берилет.
NABU Кыргызстан экологиялык билим берүүгө да чоң маани берет. Экологиялык билим берүү бөлүмү бала бакчаларда, мектептерде жана жогорку окуу жайларында сабактарды, лекцияларды, сынактарды, экологиялык акцияларды жана экскурсияларды уюштуруп турат. Ошондой эле жергиликтүү тургундар жана айыл өкмөттөрү менен жолугушуулар өткөрүлүп, жаратылышты коргоо боюнча түшүндүрүү иштери жүргүзөт.
Уюмдун бир нече жылдан бери жапайы жаныбарларды коргоо багытында ачылган реабилитациялык борбору иштейт. Ал Чүй облусунун Кемин районундагы Суулуу-Терек капчыгайында жайгашып, жаракат алган жаныбарларга ветеринардык жардам көрсөтүү, аларды кароо жана реабилитациядан кийин табигый жашоо чөйрөсүнө кое берүү үчүн атайын шарт түзгөн. Борбор ошондой эле экологиялык билим берүү иш-чараларын өткөрүүчү аянтча катары да кызмат кылат.
NABU Кыргызстан уюму өлкөнүн түштүк аймагындагы жаратылышты коргоо иштерин алып баруу үчүн түштүк бөлүмүн ачкан. Ал негизинен Ош, Жалал-Абад жана Баткен облустарында иш алып барып, жапайы жаныбарларды жана алардын жашоо чөйрөсүн коргоого, мыйзамсыз аңчылыкка каршы күрөшүүгө жана жаратылышты сактоо боюнча мамлекеттик органдар менен биргеликте рейддик иштерди жүргүзүүгө багытталган.
Бөлүмдүн курамындагы “Барс-2” тобу жапайы жаратылыштагы мыйзам бузууларды аныктоо жана алдын алуу боюнча пландуу жана пландан сырткаркы рейддерге катышып, түштүк аймактардагы биологиялык ар түрдүүлүктү сактоого салым кошуп келет.
— Жапайы жаныбарлардын жашоо чөйрөсүн илимий изилдөө жана мониторинг жүргүзүү;
— Экологиялык билим берүү жана коомчулук менен байланыш;
— Браконьерликке каршы күрөшүү жана алдын алуу;
— Жапайы жаныбарларды реабилитациялоо.
Жалпысынан, NABU Кыргызстан илимий изилдөө, мониторинг, мыйзамсыз аңчылыкка каршы күрөш, жапайы жаныбарларды реабилитациялоо жана экологиялык билим берүүнү бирдиктүү багытта алып барган жаратылышты коргоо уюму болуп саналат.
Анын ишмердүүлүгү сейрек кездешүүчү жаныбарларды сактоо менен гана чектелбестен, элдин экологиялык аң-сезимин жогорулатууга жана коомчулукту жаратылышты коргоого тартууга багытталган.
