Кыргызстандын Тянь-Шань тоолорунда топоз өстүрүүнү натыйжалуу жүргүзүү
Бул долбоор 2017-жылдан бери ишке ашырылып келет.
Долбоор Айлана-чөйрөнү коргоо боюнча федералдык министрлигинин Борбордук жана Чыгыш Европа, Кавказ жана Борбордук Азия үчүн колдоо программасынын бир бөлүгү болуп саналат.
Долбоордун максаты
Бул долбоор Кыргызстандын Тянь-Шань тоолорунда жайгашкан Кара-Кужур өрөөнүндөгү тоо жайыттарынын биологиялык ар түрдүүлүгүн сактоо боюнча чараларды ишке ашырат.
Бул милдеттердин арасында:
- Нарын аймагындагы бийик тоолуу шалбаалардын табигый борборун изилдөө;
- Башкаруу планын иштеп чыгуу;
- Экологиялык билим берүү жана коргоо боюнча түзүмдөрдү түзүү;
Нарын аймагында топоздун органикалык продукцияларын андан ары кайра иштетүү жана сатуу үчүн инвестицияларды тартуу максатында рыноктук жана экономикалык түзүмдөрдү талдоо.
Адистер органикалык дыйканчылык принциптерине ылайык топоз багууну натыйжалуу өнүктүрүү үчүн техникалык-экономикалык негиздемелерди иштеп чыгуу максатында бийик тоолуу шалбаалардын табигый капиталын изилдеп жатышат.
Жаңы экономикалык шарттарда топоз багуусу, башка экологиялык жактан таза бизнес идеялар сыяктуу эле, тоолуу аймактардын экономикалык жана социалдык өнүгүүсүнө салым кошкон негизги тармактардын бири болуп калышы мүмкүн.
«Кыргызстандын Тянь-Шань тоолорунда топоз багууну натыйжалуу өнүктүрүү» долбоорунун алкагында, Кыргызстандын Тянь-Шань тоолорунда жайгашкан Кара-Кужур өрөөнүндөгү тоо жайыттарынын биологиялык ар түрдүүлүгүн сактоо боюнча иш-чаралар жүргүзүлдү. Адистер органикалык дыйканчылык принциптерине ылайык топоз багууну натыйжалуу өнүктүрүү үчүн техникалык-экономикалык негиздемелерди иштеп чыгуу максатында бийик тоолуу шалбаалардын табигый капиталын изилдешти.
Малчылардын туруктуу мал чарбачылыгы жөнүндө маалымдуулугун жогорулатуу үчүн экологиялык билим берүү борбору түзүлдү. Аны билим берүү максатында да, экотуризмди өнүктүрүү үчүн платформа катары да колдонуу пландаштырылууда.
Долбоордун алкагында 2018-жылы кыргыз топозчулары үчүн Германияга окуу сапары уюштурулган. Катышуучулар Бавариядан келген фермерлер менен жолугушуп, алардын бири 70 топоз, экинчиси 200 бугу багып жатышат. Сүт өндүрүүчүлөр менен болгон жолугушууда биздин топозчуларыбыз Германияда фермалар кандай уюштурулганын байкап көрүштү. Немис фермерлеринин айрым идеялары Кыргызстанга ишке ашыруу үчүн сунушталды.
2019-жылдан баштап, «Кыргызстандын Тянь-Шань тоолорунда топоздорду натыйжалуу багуу» долбоорунун уландысы катары «Жайыттарды натыйжалуу башкаруу жана жапайы жаратылышты коргоо» деген жаңыртылган долбоор ишке киргизилген.